Hoe moslims redeneren – deel 2 – Over vrouwenrechten

Over de ongelijke behandeling van vrouwen ging het tweede deel van het interview met Shahid Alam. Zo werd hem gevraagd in hoeverre die ongelijke behandeling rechtstreeks uit de Islam voortvloeide of dat het eerder ging om uit pre-Islam culturen overgenomen normen en waarden. Verder werd gevraagd of de Islam de mogelijkheid biedt om gelijkheid te bevorderen.

Alam’s antwoord begint alsvolgt:

“Western imagination has been fertile at inventing projects for reforming the world, not least the world of Islam. This is their perennial cover for world domination: they are always engaged in civilizing the people they exploit, enslave or exterminate.”

Mijn hemel, denk ik dan, de slachtofferrol zit wel heel diep. En dan te bedenken dat het hier gaat om een professor aan een Amerikaanse universiteit, waarvan je toch zou mogen verwachten dat deze zijn gastland – of misschien wel thuisland – dankbaar is voor de welvaart en aandacht die hem als professor ten deel valt. In een samenleving die echt trots is op zichzelf zou hij na zulke smaad wellicht het land zijn uitgemieterd. Dat is niet gebeurd en dat is wellicht omdat ook de Amerikaanse samenleving vergeven is van burgers die, geheel in lijn met het weg-met-ons principe, zich geroepen voelen om af te geven op hun eigen land. Degenen die zulke woorden weerzinwekkend vinden komen echter niet toe aan dat eruit mieteren, want de vrijheid van meningsuiting is heilig verklaard. In elk geval zou ik iemand niet in mijn huis tolereren als deze mij of mijn huisgenoten zo zou beledigen. Maar goed, het gaat mij erom te achterhalen hoe de moslim redeneert en wellicht redeneert menig moslim zoals Alam dat doet.

Mag ik nog even doorgaan met het citeren? Alam:

“In the Islamic world, the white man has been championing women’s rights since the late nineteenth century, even when they denied rights to their own women. Trapped inside the walls of harems, denied dignity in polygamous marriages, segregated, burqa-clad, or subjected to clitoral mutilation – the Islamic woman desperately awaits ‘liberation’ by white male warriors in shining armor. It would be quite a revelation if the West stopped taking an imperialist or ethnocentric approach to the status of women in Islam.”

Ofwel, wij westerlingen moeten ophouden met het opdringen van ons idee van vrouwenrechten zoals die voortvloeien uit ons idee van de (universele) mensenrechten. En dan vervolgt Alam met een andere aanval op het westen:

“They also ignore the fact that modern, capitalist society subjects women to new indignities, new forms of servitude, new pathologies, which may well be worse than the abuses of women in traditional societies”.

Ofwel, de kapitalistische samenleving vernedert vrouwen op manieren die wellicht erger zijn dan die voortvloeien uit “traditionele samenlevingen”. Mooi, zoals hij het begrip ‘traditionele samenleving’ erbij sleept. Dat klinkt immers best nostalgisch en authentiek. Politiek-incorrecten zouden zo’n samenleving eerder achterlijk noemen, maar moslims noemen het traditioneel. Onthouden, temeer daar ze de term ‘achterlijk’ als een belediging zullen opvatten.

De westerse focus op vrouwenrechten zou een gevolg zijn van de uit het kapitalisme voortvloeiende noties van individualisme en vrijheid. (Waarom het uit kapitalisme voortvloeit? De redenering is dat de kapitalist een afzetmarkt nodig heeft en dan is een samenleving vol met individuen die zich vrij wanen om te consumeren wel zo handig.) Maar in een Islamitische samenleving gaat het (ook?) om andere waarden dan individualiteit en vrijheid. Daar gaat het vooral om een samenleving die om God draait en waarin mannen, vrouwen en kinderen ieder daartoe hun bijdrage moeten leveren. Met name het instituut ‘familie’ is daarin belangrijk en binnen dat instituut hebben mannen en vrouwen ieder hun eigen rol te vervullen. Die rollen behelzen de opvoeding van de kinderen, maar ook de zorg voor de ouderen en de zieken. Dat zijn natuurlijk geen foute waarden. Maar, zo denk ik dan, rechtvaardigen die het soort ongelijke rechten die we binnen de moslimwereld waarnemen?

Met name stelt Alam dat de rol van de vrouw binnen de familie strijdig is met carrière maken. Tsja, ook ik zie wel hoe de meeste westerse vrouwen hun carrière beperken tot, laten we zeggen, drie dagen per week als er kinderen in het spel zijn. Maar wij leggen dat niet op religieuze gronden op, althans niet meer. Moslims zijn schijnbaar nog niet zover. Oh sorry, zij hechten meer aan de aloude, vertrouwde tradities, waar wij losgezongen zijn van waar het echt om gaat. Losgezongen? Zeg maar gerust: losgeslagen, in de ogen van de moslim. Laten we ook deze redenering goed onthouden.

Overigens wilde Alam niet echt ingaan op de vraag van de interviewer of de ongelijkheid uit de Koran voortvloeide of er was vanwege normen en waarden die waren overgenomen uit de pre-Islam periode. Alam beschouwde dat soort vragen als typisch westers.

Ik denk dat Alam ons onvoldoende zicht verschaft op het redeneren van ‘de moslim’ inzake vrouwenrechten. Ik kan me zo voorstellen dat menig moslim het met Alam oneens is. Het laatste woord is er dus nog niet over gezegd, althans in dit blog.

Tot zover deel 2.

UPDATE  (1 oktober 2014)

Pas later viel me op dat ik een sectie van het interview had overgeslagen. Ook dat deel ging over de vrouw versus de man. Het is het deel waarin de interviewer (sorry, interviewster!) een ‘re-reading‘ van de Koran voorstelt. Die zou vast aantonen dat in de Islam mannen en vrouwen wel degelijk gelijk zijn. Alam heeft het in zijn antwoord over een ‘fresh reading‘ van de heilige teksten. Hij wijst dat niet af, maar stelt wel dat het in de eerste plaats gedaan moet worden door hooggeplaatste schriftgeleerden met een onbesmette reputatie. (Huh, denk ik dan, zijn er volgens Alam ook hooggeplaatste schriftgeleerden met een anderssoortig reputatie?) Die moeten dan uitzoeken welke huidige man-vrouw verhoudingen niet voortvloeien uit de Islamitische voorschriften, maar uit bijvoorbeeld lokale gewoonten, vaak de plaatselijke stam kenmerkend, en die zodoende juist moeten worden bestreden. Hoe dan ook, Alam legt er de nadruk op dat vrouwen en mannen in de Islam vooral niet gelijk zijn en dat ‘Islamitisch feminisme’ niet de fout moet maken te denken dat de Koran wèl mannen en vrouwen als gelijk beschrijft. Hij vindt dat ‘Islamitische feministen’ samen met de geleerden moeten zoeken naar de binnen de Islam vereiste rolverdeling en die rolverdeling moeten propageren.

Advertenties

9 thoughts on “Hoe moslims redeneren – deel 2 – Over vrouwenrechten

  1. Men nweet blijkbaar niet dat Mohammed in die gruwelijk vrouwonvriendelijke arabische stammenwereld de eerste wetgever was, die vrouwen al in de 7de eeuw, zij het te verwachten moeizaam en beperkt, toen opvallend vrouwvriendelijk al recht op eigen beslissing en eigendom gaf. Jammer dat dat toen blijvende hardnekkige vrouwentaboe met het geloof in de ook voor vrouwen Barmhartige Allah ook in de arabische wereld niet echt doorbroken werd. Ook in het westen is dat pas recent doorbroken ondanks het geloof in ook voor vrouwen liefdevolle God en een toen opvallend vrouwvriendelijke Jezus met zijn mentaliteit van “broers en zussen”. Hier veroorzaakten met name humane mensenrechten eindelijk, dat dat taaie vrouwentaboe doorbroken werd..en niet een nog duidelijk onder vrouwentaboe lijdend kapitalisme met zijn reclame.

    Like

    • Maar we mogen toch wel verwachten dat in de 21e eeuw ook de moslimwereld meegaat in de emancipatie?!
      Ik heb het hierboven over achterlijk. Daarmee bedoel ik meer ‘achtergebleven’ dan ‘gek’ of ‘dom’. Of laat ik dat achterlijk alsvolgt definiëren: Achterblijven bij de ontwikkelingen uit domheid. Da’s natuurlijk een definitie vanuit een westers perspectief. Maar ja, ik ben dan ook een westerling. En mocht het redeneren van de westerling botsen met het redeneren van de moslim, laat dat dan ook duidelijk zijn. Dus géén policorgedoe. Eens?

      Like

  2. Waarschijnlijk kunnen we het eens worden . Als westerling ben ik ondanks alle emancipatie vermoedelijk wat kritischer op een westerse wereld met ons nog duidelijk vrouwentaboe in materialistische reclame met zijn consumptie- en naloopgedrag en met name in zijn uitdagende pornowereld. Geen wonder dat ook veel achtergebleven(?) moslims daar weer moeite mee hebben. Bij taaie taboes kun je als mensen, zeker in een global village, beter kritisch met elkaar in gesprek blijven dan elkaar verketteren.

    Like

    • Je snijdt een goed punt aan. Voor degene die hier geboren is en geen tweede paspoort heeft is er geen alternatief anders dan de eigen maatschappij bekritiseren dra er een misstand wordt ervaren. Emigreren naar de andere staat is immers niet zomaar mogelijk. Daarom heeft kritiek van binnenuit voor mij een andere betekenis dan kritiek van buitenaf.
      Dat moet ik dan natuurlijk ook beseffen op het moment dat ik een andere cultuur beoordeel. Daarom zeg ik dat de moslimcultuur hier bij ons niet zal werken. Idem zal momenteel onze cultuur niet in een islamland werken. Ook onze vorm van democratie is er onwerkbaar gebleken.
      Het is als met een ruzie tussen broer en zus. Die zijn weer eendrachtig op het moment dat er een dreiging van buiten is. Het hemd is nader dan de rok, zoiets.

      Like

  3. Laat ik nou hopen dat de gruwelijke ISwerkelijkheid zo’n “dreiging van buiten” is,dat we wereldwijd gaan beseffen dat het tussen “broers en zussen” zo niet verder kan gaan! hopelijk dringt dat ook door tot de VN om nu neindelijk eens tot een politiek-economische wereldsrechtstaat te worden, die als gebruikelijk in een democratische humane staat kan ingrijpen bij onmenselijkheid en taboeschenden van mensen(vrouwen)rechten!

    Like

    • Je weet maar nooit. Hopelijk maakte Obama vanavond indruk met zijn pleidooi in de Veiligheidsraad. Als het goed is zullen de vredelievende gematigden in de Islam vanaf nu het morele gelijk toegewezen krijgen van de massa der moslims.

      Like

      • Peter, het morele gelijk krijgen van de massa der moslims is whisfull-thinking. Uiteindelijk draait het er op uit dat het westen beschuldigd zal worden van een aanval op de Islam. Want reken maar, dat de media in de regio die boodschap zal verkondigen. Veiligheidsraad of niet.

        Like

        • Het Westen zal ‘slimmer’ moeten gaan worden. En dan bedoel ik vooral de VS. Het is nooit een kolonisator geweest, al zeggen velen dat ze imperialisten zijn/waren. Voormalige kolonisatoren als Nederland en Engeland waren bedreven in het omgaan met de plaatselijke bevolking, al zeggen velen dat ze slechts uitbuiters en machtswellustelingen waren. De VS moeten echt aan goede nazorg doen en daarover vooraf reeds nadenken. En als ze dat niet kunnen, moeten ze in de leer, bijv. bij ons of de Engelsen.

          Like

  4. Pingback: Hoe moslims redeneren – deel 5 – Update van deel 2 | P. van Lenth

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s